Elektrownia Wodna Kasztanowo - Henryk Janowiak

Elektrownia Wodna Kasztanowo powstała w na bazie budowli piętrzących rzeki Pasłęki /niem. Passarge/
przy granicy gminy Lubomino, ok. 100m na północ od wsi Pityny. Elektrownię wraz z obiektem młyna zbożowego oraz tartaku wybudowano w 1902 roku. Wolnobieżna turbina wodna Francisa z 1901r firmy Voith była siłą napędową zarówno młyna jak i elektrowni. Zespół tych budowli stanowił główny kompleks produkcyjno-przemysłowy obszaru ziemskiego Ełdyty Małe – osada Kasztanowo.
W okresie lat 1944-1950 obiekty elektrowni, tartaku oraz przyległego dworu /majątku/ zostały
rozebrane i doszczętnie zniszczone.

W wyniku powstałego w 1973r kryzysu energetycznego w szeregu krajów podjęto działania, których celem było tworzenie nowych potencjałów energii elektrycznej. Podwaliny rozwoju MEW w Polsce stworzyła Uchwała Nr 192 Rady Ministrów z dnia 7.09.1981r w sprawie rozwoju małej energetyki wodnej /Mon.Pol.Nr 24 z 1981r/. Na podstawie tej uchwały przeprowadzono inwentaryzację siłowni wodnych oraz stopni piętrzących przy których istniała możliwość uruchomienia MEW. W województwie olsztyńskim wykaz 57 takich obiektów posiadał Urząd Wojewódzki w Olsztynie oraz ZE Olsztyn.
Odbudowa MEW przy młynie w Kasztanowie zainicjowana została przez specjalistów Zakładu Energetycznego w Olsztynie. Za namową ówczesnego Dyrektora ZE Olsztyn inż. Tadeusza Sacewicza – pasjonata i pioniera energetyki odnawialnej, podjąłem się odbudowy MEW Kasztanowo /nr 35 wykazu/. Pierwsze prace pomiarowo-techniczne w tym zakresie zaczęte zostały na jesieni 1985r.
Dokumentacje projektowe i wstępne założenia techniczne odbudowy elektrowni wodnej zostały przedstawione już w styczniu 1986 roku. W dniu 11.09.1986r uzyskałem pozwolenie wodnoprawne na piętrzenie do rzędnej 70,67 m npm /Kr/ i pobór wody z rzeki Pasłęki w ilości 5,945 m3/s.
Urząd Gminy Lubomino, właściciel obiektu wyraził zgodę na odbudowę MEW przy młynie.
Warunkiem podstawowym było jednak zapewnienie niezależnego od turbiny wodnej napędu elektrycznego młyna i pokrywanie kosztów pobieranej przez silnik energii elektrycznej przez okres dwóch lat. Warunki te zostały spełnione.Dodatkowo, wybudowane zostało nowe przyłącze energetyczne z stacją transformatorową umożliwiającą powiązanie MEW i młyna z siecią ogólną. W grudniu 1986r został zakupiony z Zespołu Elektrociepłowni Wybrzeże w Gdańsku wolnoobrotowy generator asynchroniczny firmy EMIT Żychlin.
NOT Zespół Usług Technicznych w Olsztynie wycenił nieczynną turbinę wodne Francisa oraz wyodrębnione w budynku młyna pomieszczenie turbinowni o pow. 60m2. Po uzyskaniu dokumentów własności terenu po byłej elektrowni, turbiny wodnej, pomieszczenia turbinowni oraz własności jazu i kanałów roboczych elektrowni, przystąpiłem do prac budowlanych. Odbudowa budynku elektrowni na starych zarysach fundamentowych wraz z pełnym wyposażeniem energetycznym i kosztownym remontem turbiny wodnej oraz budowli hydrotechnicznych trwała prawie trzy lata. W dniu 19.09.1989r Elektrownia Wodna Kasztanowo została oficjalnie przyłączona do sieci państwowej Zakładu Energetycznego Olsztyn.Wolumen rocznej produkcji to 400 do 500 MWh zielonej energii. Ogółem od 1989r do 2010r MEW Kasztanowo wyprodukowała 10,68 GWh czystej ekologicznie energii elektrycznej.

Starosta Lidzbarski udzielił dla elektrowni kolejnego pozwolenia wodnoprawnego obowiązującego obecnie do dnia 17.09.2030r.

MEW zlokalizowana jest na wyspie o powierzchni 28 arów – teren administracyjny rezerwatu przyrody "Ostoja bobrów na rzece Pasłęce" oraz w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Pasłęki. Tereny przyległe do rzeki objęte są specjalną ochroną ptaków oraz siedlisk – NATURA 2000. Zachowanie trwałych walorów przyrodniczych i historycznych obiektu jest jednym z zasadniczych priorytetów w działalności elektrowni. Tutaj od ponad 100 lat technika łączy się z przyrodą w wzajemnej zgodzie i poszanowaniu.
Elektrownia jest w wykazie Europejskiego Centrum Energii Odnawialnej.